Gonaives (Catherine)

Woensdag 24/09:
Na de reis naar Port-au-Prince was het toch even bekomen. Daardoor is de woensdag een rustdag geworden. Veel tijd hebben we gesleten achter de computer om alle foto’s en verhalen over het weekend op de blog te zetten. Om er toch even tussenuit te zijn, zijn we naar de markt in Perche getrokken, met opnieuw een wagen volgepropt met mensen. Aangezien het begon te regenen, zijn we er niet lang gebleven. Op de terugweg zijn we ook even gestopt bij de plaatselijke dispensaire, maar pech, deze was gesloten.

Donderdag 25/09:
De volgende dag wilde Jeannine vroeg in de ochtend wat werken op de computer, maar hiervan kwam weinig in huis: internet werkte niet meer. De avond ervoor hadden we een melding gekregen dat het abonnement niet betaald was. Jeannine probeerde haar ‘internetman’, die in Fort Liberté woont, te bereiken, maar dat lukte niet. Opeens waren de plannen van de dag gewijzigd. Oorspronkelijk ging Jeannine mee naar de dispensaire in Gran Bazen, zodat ze voor ons kon vertalen. Maar nu moest zij naar Fort Liberté om de internetman onder zijn voeten te geven. Maar zoals we al geleerd hebben: in Haiti moet je flexibel zijn! Dus Jeannine zette ons af aan de dispensaire, stelde ons voor, maakte ons wegwijs, waarna ze vertrok. Gelukkig was er een dokteres aanwezig, bij wie we consultaties konden volgen en die een goed woordje Frans praatte. Zij heeft ons dan ook geweldig opgevangen. We mochten haar constant vragen stellen en ze gaf superveel uitleg.
Tijdens de consultaties hebben we verschillende patiënten gezien. Eerst en vooral waren er de zwangere vrouwen. Zij moeten tijdens hun 1ste en 2de trimester maandelijks en tijdens het laatste trimester om de 14 dagen langskomen. Zo hebben we geleerd te voelen waar het rugje en het hoofd van de baby ligt, hoe we het hartje horen kloppen en hoe de buikomtrek te meten. Alles gebeurt er zeer primitief, zonder echografie. In de dispensaire gebeuren ook geen bevallingen. Daarvoor wordt de matronne ingezet, zodat het kindje in huis geboren wordt. Er waren patiënten die de verwekdatum niet wisten. Zij werden dan naar het ziekenhuis in Fort Liberté gestuurd, waar wel een echografietoestel aanwezig is.
De postnatale consultaties hadden ook plaats. In het been van het pasgeboren kindje werd een serieuze naald gezet met Vitamine K. De baby werd ook van kop tot teen bekeken, terwijl het op de schoot van de moeder bleef liggen. Alles wordt hier trouwens op de schoot van de moeder gedaan. Ze worden er verschoond, gewassen, omgekleed,... Het kind mag ook absoluut niet geplooid worden tijdens de eerste 40 dagen na de geboorte, omdat ze schrik hebben dat het rugje gekwetst wordt!? Dus telkens als we hier een kleintje vasthebben, moeten we dat zo plat mogelijk houden...
Daarnaast waren er de hypertensiepatiënten. Meestal waren dit oudere vrouwen. De bedoeling is dat deze patiënten een maandelijke check-up krijgen, om de bloeddruk en de mogelijke gevolgen op te volgen. Maar vele patiënten houden zich hier niet aan en komen eens om de paar maanden, waardoor hun hoge bloeddruk totaal niet onder controle wordt gehouden. Best wel frustrerend...
Tot slot waren er nog jonge mannen die voor een medisch attest kwamen. Dit hadden ze nodig om bij de politie te kunnen gaan. Er wordt dan telkens een AIDS-test gedaan, waarvan we één mochten volgen. Het was, tot mijn verbazing, een zeer eenvoudige test. Een druppeltje bloed wordt op een stick geplaatst. Een bepaalde suspensie wordt eraan toegevoegd, eventjes wachten, en hup daar is het resultaat: 1 streepje en je hebt geen AIDS, 2 streepjes en je hebt mogelijk AIDS. Indien er 2 streepjes verschijnen, moeten er nog 2 andere testen worden uitgevoerd, om 100 procent zeker te zijn. Die kunnen echter niet in de dispensaire worden uitgevoerd, maar moeten gebeuren in Fort Liberté.
Een mogelijk geval van AIDS presenteerde zich ook die dag. Volgens de arts had hij typische klachten in de keel en de oren. Maar verder onderzoek was niet mogelijk omdat er geen elektriciteit was. Ook hier stelde zich het probleem van het tekort aan diesel. Dus de man moest de volgende dag maar terugkomen.
AIDS is en blijft een taboe... De mensen willen de resultaten van hun test niet weten. Het is ook vaak een reden voor de familie om de AIDS-patiënt gewoonweg links te laten liggen of te laten verhongeren. De arts vertelde dat er een zwangere vrouw positief had getest op de ziekte en niet wilde geloven dat ze besmet was. Ze kon de vrouw niet aan het verstand brengen dat het gevaarlijk was voor het kind. Daarnaast bestaat er het taboe rond het dragen van condooms. Als je ernaar vraagt, beschuldig je zo je partner van ontrouw. Dus de mensen blijven gewoon de ziekte doorgeven. Niet verwonderlijk dat meer dan 30 procent van de bevolking besmet is...
In de vroege namiddag zaten de consulaties erop en kwam Jeannine ons oppikken. Haar internetman beweerde dat de rekening wel betaald was. En even later werkte het daadwerkelijk terug. Wat er nu juist gebeurd is, blijft nog steeds een raadsel.

Vrijdag 26/09:
Donderdag was het jongste kind van Joslen, de nachtwaker van Jeannine, en hijzelf meegereden naar de dispensaire. Het kindje kampt al een week met bronchitis en ze ontwikkelde een uitslag op haar kin en borstkas. Joslen kreeg van de verpleegster een hele reeks medicatie mee, toch wel veel voor zo’n kleintje. Dus besloot Jeannine dat we eens een kijkje gingen nemen om met eigen ogen te zien of dat wel allemaal nodig was. De moeder had het kind een ketting omgedaan en was er zelf niet opgekomen om tussen het nekje en de borstkas een doek te plaatsen. Dus de uitslag breidde zich gewoon uit... We besloten om de volgende dag terug te keren, waarna we naar de markt in Dajabon trokken.
Daar aangekomen, was het chaos alom aan de grens. En niet van die aard dat er dagelijks heerst. Bussen, auto’s, mensen met kruiwagens vol voedsel,... probeerden naar Haiti over te steken. ‘Dit is niet normaal’, zei Jeannine. We moesten ons overal tussenwringen, ze reden bijna over onze tenen. Amai, het was de moeite... Blijkbaar was de weg tussen Gonaives en Dajabon gemaakt. De autobussen en camions die gedurende enkele weken niet zijn kunnen afzakken naar de DomRep, kwamen nu massaal naar daar om eten in te slaan, met als doel dit duurder te verkopen in de getroffen streken.
Een motto bemachtigen was dus ook niet mogelijk, dan maar te voet naar de winkel en de markt. Na het inslaan van de boodschappen, ging Jeannine alleen terug de grens over met haar bodyguards. Aangezien we geen zin hadden in geduw en getrek aan de grens,bleven we aan de winkel zitten, totdat ze ons met de motto kwamen halen om te gaan eten. Na de maaltijd staken we terug de grens over, waar het een heel stukje kalmer was geworden. In Ouanaminthe, het grensdorp in Haiti, gingen we nog diesel kopen langs de weg en daar zagen we Haiti weer op zijn mooist... Mensen die elkaar verdrongen om hun diesel te verkopen. Kijk vooral naar de foto’s!! De diesel bleek trouwens niet van de beste kwaliteit te zijn, waardoor de auto momenteel op onderhoud is.
Bij terugkomst wilden we de wasvrouwen aan het werk zien. Dus maakten we een wandeling naar de rivier met de kinderen. Heel apart om de savanne al wandelend te bewonderen. Aan de rivier zaten de vrouwen verspreid tussen de rotsen, terwijl de kleren op de rotsen liggen te drogen. Ik was er natuurlijk in geslaagd op mijn gat te gaan tot grote hilariteit van de toeschouwers!
’s Avonds was het nog tijd voor een zwempartij in het donker met Jeannine en de kinderen. Daarna nog ‘Mathilda’ op groot scherm en de avond was compleet...

Zaterdag 27/09:
De dag startte met het afwerken van de ordening van de geneesmiddelen. Daarna was het tijd voor wat huisbezoeken. We keerden terug naar de kleine van Joslen om het kindje te verzorgen. De gezinssituatie is er de laatste tijd veranderd met de komst van een dochter van Joslen. Zij was geboren nog voor Joslen getrouwd was en haar moeder is onlangs gestorven waardoor het tienermeisje nu gedwongen daar moet gaan wonen. Maar blijkbaar klikt het niet tussen Madam Joslen en het meisje, omdat de eerste jaloers is op de tweede!
We brachten ook wat kadootjes naar het kindje van Eloude. Ze had het meisje de naam Angina gegeven. De naamgeving gebeurt hier nogal anders dan bij ons. Niet altijd kiezen de ouders een naam. Zo heeft Jeannine ook meerdere kindjes een naam mogen geven, waaronder Jetro. Ook kan het weken tot maanden duren vooraleer ze dit doen om te voorkomen dat iemand er een vloek over uitspreekt. Er worden soms de gekste namen gekozen. Zo kan er alles gemaakt worden met het woord Dieu: Dieu-Seule, Dieu-donné,... En wat dachten jullie van Asefi (‘Genoeg meisjes’)? Malpadous (‘pijn is niet zoet’)? Of Kompyeter (uitsproken als computer)?
Daarna trokken we richting Ti Rose. Ze was er echt op achteruitgegaan. Ze zei dat ze bang was om te sterven. Jeannine zei haar dat ze haar hand wel zou vasthouden als het zo ver was, maar dat er nog geen plaats is in de hemel omdat God nog niet geveegd heeft. ’s Avonds zagen we een filmpje van enkele jaren geleden, waarop Ti Rose stond. Nu is ze amper te herkennen... Ook haar kindje, dat gestorven is aan AIDS, stond er op. Het is doordat het meisje ziek werd, dat Jeannine de beiden heeft laten testen. Maar Ti Rose en haar familie hebben nooit het resultaat geweten. Jeannine heeft er dan maar een verhaal rond gemaakt en er zo voor gezorgd dat Rose geen anderen zou besmetten.
Op de terugweg kwamen we de Père nog tegen, met zijn blitse auto, zonnebril en ring. Je zou voor minder priester worden...
’s Avonds was het tijd voor een avondwandeling. We gingen ook een bezoekje brengen aan het kerkhof, waar allemaal kleine huisjes staan die dienen als graven. Ook ertussen liggen lichamen begraven. Af en toe duikt er wel eens een bot boven de grond uit of stoten ze op een ander lijk als iemand wordt begraven.

Zondag 28/09:
Dagelijks zien wij hier niet alleen de rechtstreekse, maar ook de onrechtstreekse gevolgen van de orkanen. Oospronkelijk dachten we dat er weinig schade was aangericht in de omgeving. Maar blijkbaar zijn vele akkers vernield. Ook speelt het tekort van diesel een grote rol. In de ziekenhuizen, dispensaires en ook thuis bij Jeannine moet men erop besparen. En natuurlijk is het late begin van het schooljaar eveneens een belangrijk gevolg. Er wordt hier nog veel gepraat over Gonaïves, dus wilden Marieke en ik eens met eigen ogen de situatie gaan bekijken, om dit alles beter te kunnen begrijpen. Daarnaast hadden we een tweede doel, in het kader van onze studies: kijken hoe Artsen Zonder Grenzen in het gebied te werk gaat.
Dus zondag was het zover. Samen met Bos Morel (de automechanieker), de chauffeur en Soeur Gina (en deze keer zonder Jeannine) trokken we erop uit. De eerste paar kilometer waren weinig indrukwekkend aangezien we dat stuk al eerder hadden gedaan. Maar een aantal uur later, was het andere koek. We kwamen aan een rivier waarvan de brug was ingezakt door de cyclonen. Dus wat deden we: gewoon doorheen de rivier rijden. Een beetje later was de weg weggespoeld, dus dan maar doorheen het zand rijden. Ondertussen zagen we bomen die waren omver gewaaid. Stenen die van de rotsen waren gevallen. Maar het ergste moest nog komen: Gonaives zelf. In het centrum van de stad stond er, een maand na datum, nog steeds overal modder. De mensen woonden nog altijd op daken. Huizen waren vernield. Auto’s stonden tot aan het dak in de modder. De kanalen zaten propvol. Zelf zijn we niet ver in de stad kunnen geraken door de modder. Ondertussen gaat het leven er door. De bewoners lopen op blote voeten door de modder, houden markt of schuiven aan aan de voedselbedelingen. We hoorden ook dat er mensen uit andere streken naar Gonaives komen en aanschuiven in de rijen. Ze zeggen dan dat ze van Gonaives komen zodat ze eten krijgen... Het ergste was de gelatenheid, niemand die er iets aan doet, zeer weinig mensen die opruimen. Dus binnen een paar maanden is er nog steeds niets veranderd. En dan te bedenken dat dit alles voor een groot deel had kunnen vermeden worden...
In ons doel om Artsen Zonder Grenzen op te sporen zijn we overigens geslaagd. Nog voor het binnenkomen van het centrum, zagen we hun gebouw liggen en besloten we eens een kijkje te nemen. Daar vonden we 2 Vlaamse medewerkers terug, waarmee we een praatje konden maken. In het gebouw hadden ze net een ziekenhuis geopend waar de slachtoffers konden behandeld worden. De voornaamste gevallen voor het ogenblik waren pneumonie- en dermatitispatiënten. Maar ze verwachten het uitbreken van verschillende ziektes, zoals malaria. Ze vertelden dat in Haïti geen cholera uitbreekt. Maar volgens Jeannine is dat niet waar. Ook zouden volgens hen alle mensen bereikt zijn, maar dat kunnen we eveneens in twijfel trekken. Voor de rest was het heel leuk om eens hun visie te weten van de omstandigheden.
Na terugkeer waren we pompaf door de hobbelige rit en de indrukwekkende beelden. Maar gelukkig stond Carmelle klaar voor een heerlijke massage, waarna we om half 9 al in ons bed kropen.

Vandaag, de start van de laatste week Haïti. En wat een start... Blijkbaar is Madam Joslen het afgebold met haar zieke kind en niemand weet waar ze is, terwijl er thuis 5 kinderen zitten te wachten!!! Wordt vervolgd...