Verhalen van Jeannine.. (Marieke)

NICO,DE ZOMBIE
Voor ons gekend uit films, maar hier bestaat het fenomeen van de zombies ook echt. Voodoo, geesten, magie... zijn hier heel aanwezig. Stel nu dat je een vijand hebt, dan kan je hier naar een bocor gaan, de plaatselijke tovenaar als het ware. Je kan dan vragen aan die bocor om de geest van je vijand te stelen. De details ervan kent Jeannine ook niet helemaal, maar het komt hierop neer: je laat bij de bocor voor veel geld een gif maken -waar naar 'tschijnt datura in zit (hetgeen ze in Afrika op de pijlen deden om de dieren te verdoven)- dat je spieren verlamt, maar je wel nog bij bewustzijn laat. Je doet vervolgens terug even vriendelijk tegen je vijand en je raakt hem aan, geeft hem een drankje.. In ieder geval, je dient hem het gif toe. Hij valt dus neer en omdat iedereen denkt dat hij dood is, wordt hij begraven. Dit gif kan ongedaan gemaakt worden door een tegengif. Jeannine vergeleek dit met een bijna-doodervaring, hierbij zal men ook roepen en kloppen om die persoon terug te brengen. Zo zal de bocor 's nachts op het kerkhof, de kist opgraven en roepen en kloppen op de 'dode' tot hij terug 'wakker' wordt. Dit moet allemaal wel binnen de 24u (de doden worden namelijk daags na hun sterven begraven) gebeuren, anders is er kans op hersenbeschadiging door zuurstoftekort. Als dit gebeurt,komt die persoon er gehandicapt uit, maar hierdoor heeft de bocor er vaak meer macht over. Ze worden dus een soort slaven voor hem, hij heeft m.a.w 'hun ziel gestolen'.
Op een nacht ontdekte Jeannine Nico. Hij stond de hele nacht de akker naast haar domein te bewerken met heel veel lawaai omdat hij hiertoe de opdracht had gekregen van zijn 'meester'.. Jeannine heeft zich dan een hele tijd over hem ontfermd en ondertussen begon het dorp hem ook in hun armen te sluiten. Ze kregen dus door dat zijn 'meester' naar de bocor was gestapt en verplichtten hem om het dorp te verlaten. En zo verdween op een dag die meester met Nico. Naar het schijnt werd Nico vermoord...

'ZWART IS SLECHT'
Jeannine vertelt dat de Haitianen doorheen hun geschiedenis grote frustraties en trauma's hebben opgelopen. Armoede komt op hen af, gedeeltelijk van buitenuit, maar ook gedeeltelijk vanuit hun eigen mentaliteit. Haitianen leven in een verticaal systeem (dit wil zeggen: ik en mijn stam), een erfenis van de stamvorming in Afrika. Heel vaak denken ze 2-dimensioneel, wat meteen betekent dat zij in kortere tijden denken, en men merkt vlug dat hun collectief geheugen van korte duur is. Dit laatste kan tot gevolg hebben dat voorgaande fouten heel vlug vergeten zijn zonder dat er een les uit onthouden is. Wat Jeannine vooral opmerkt, is een gebrek aan structuur, zowel op politiek vlak, sociaal vlak, binnen de familie en op haar terrein binnen het onderwijs.
Op dit ogenblik staat Haiti enorm in de belangstelling door de cyclonenramp die is overgekomen. 4 jaar na de cycloon Jeanne, waarbij meer dan 4000 doden zijn gevallen in Gonaive, heeft diezelfde stad nu met de cycloon Hanna opnieuw een 300-tal slachtoffers. 4 jaar terug heeft de stad enorme financiële steun gekregen om haar infrastructuur aan te passen, te verbeteren en de slachtoffers te vergoeden. Door nalatendheid van de autoriteiten en de corruptie die er gebeurde met het steungeld, bleef Gonaive 4 jaar lang een getroffen gebied. Met het gevolg dat we nu ook allemaal kennen en dat jullie in België allemaal hebben kunnen zien op tv.
Voor ons zijn het allemaal elementen om 's avonds met Jeannine te bepraten en te analyseren. En zo hebben we het vaak over frustratie gehad. De bevolking van Haiti is voor 90% zwart, 5% mulat en 5% blank (Syriërs en Libanezen).Zwart is de kleur die altijd iets sombers of negatief oproept, vb. zwarte magie, zwart geld, zwartkijken, zwart bij rouw, zwarte markt... En dan moet het je maar overkomen dat je een zwarte huid hebt...

DE 3 ZINNEN
Er zijn 3 zinnen die de Haitianen heel veel zeggen:
'mwen pa konnen' = ik weet het niet
'mwen pa genyen' = ik heb het niet
'se pa fòt mwen' = het is mijn schuld niet
Voor het eerste zouden we kunnen verwijzen naar het onderwijs, dat buiten de befaamde elitescholen toch wel ondermaats mag genoemd worden. Zowel in de stad als in de provincie zijn er schooltjes genoeg, maar meestal zijn de leerkrachten onvoldoende opgeleid (zo heeft Jeannine haar coachen moeten leren puzzelen: toen zij hen voor het eerst een puzzel voorlegde -de meerderheid van de kinderen heeft hier trouwens zelfs nog nooit een puzzel gezien- duurde het 17 minuten eer zij een puzzel van 9 stuks afkregen.) Komt daarbij dat de ouders vaak niet de financies hebben om te kiezen voor een degelijke school met degelijk materiaal.
De tweede zin heeft alles met economie te maken en als we noteren dat Haiti het armste land is van Amerika en tot de armste landen ter wereld behoort, hoeven we hier niet meer uitleg over te geven.
'Het is niet mijn schuld' is een idee dat in elke Haitiaan ingebakken zit. Zelfs al is een Haitiaan katholiek of protestant, de voodoo zal nog altijd op zijn leven een stempel zetten. Voor een Haitiaan is elke gebeurtenis in zijn leven een inbreng van een god of een goede of kwaade geest en heeft hij in het diepste van zichzelf beseft dat hij niet over zijn eigen leven beslist. Men zal steeds naar een buitennatuurlijke verklaring zoeken. We hebben nu al door dat we op een maand tijd slechts een klein tipje van de culturele sluier van Haiti zullen begrijpen.

KINDEREN
'Timoun se richès' is gelijk aan 'veel kinderen is een rijkdom'. Deze uitdrukking was gemakkelijk te plaatsen aangezien er voor de ouders geen pensoenregeling bestaat, dus je moest kinderen hebben zodat zij later voor je kunnen zorgen. Familieplanning is iets dat Haitianen beetje bij beetje moeten leren beseffen, want de economische situatie van het land is niet meer te vergelijken met enkele decennia terug. Vooral in de provincies, waar de families groot zijn, gaan kinderen vaak van hand tot hand. Een kind weggeven heeft een totaal andere betekenis dan bij ons. Men hoopt dat waar het kind terecht komt, het alvast een betere opvoeding kan krijgen zodat het later de eigen familie kan helpen. Kinderen groeien op bij grootouders, bij peter of meter, bij oom of tante, bij buren of kinderen, worden naar de stad gestuurd bij een 'madam', dat vaak resulteert dat kinderen moderne slaafjes worden.
Ook bij Jeannine hebben 3 kinderen hun thuis gevonden: Nelson, Charline en Jetro. Bij de geboorte van Jetro stierf de moeder en vroeg de familie aan Jeannine om de baby op te vangen omdat zij geen geld hadden om melk te kopen. Het oudere broertje Nelson is later zijn broertje komen vervoegen. De vader van de jongens is later gehuwd met de moeder van Charline, het metekindje van Jeannine. De kinderen zien hun respectievelijke vader en moeder regelmatig, maar genieten in het centrum vooral van een betere voeding, een huiselijke sfeer en vooral veel pedagogische impulsen.

OVERTUIGINGEN
Als je het vanop een afstand bekijkt, zijn Haïtianen eigenlijk best grappig. 'Soms is het een apenland', zegt Jeannine, maar uiteindelijk is het de broodnodige humor die je in deze situaties doet overleven. Er bestaan veel culturen verschillen en de mensen denken ook op een heel andere manier dan wij. Bv op een begrafenis zullen de mensen wenen en schreeuwen, maar enkel tot de kist in de grond zit. Want als je daarna nog weent, dan ween je al voor de volgende dode, volgens hen. Op een begrafenis drinkt men zich hier trouwens ook volledig dronken, en dit is ook niet slecht want de dragers van de kist moeten zulke bewegingen maken dat de geest van de gestorvene zo verward geraakt dat hij de weg naar huis niet meer terug kan vinden. Nog een grappig voorbeeld is dat als door de regen het zand wegspoelt van tussen de stenen, zullen de haitianen zeggen dat er meer stenen zijn, niet doordat het zand wegspoelt, maar doordat de stenen groeien.

CREATIVITEIT
Omdat er hier veel dingen niet te verkrijgen zijn of immens duur zijn, is men gedwongen om creatief met dingen om te gaan en ze te recycleren. Een paar voorbeelden: die doorzichtige douchekapjes die in hotelbadkamers liggen, trekt Jeannine over schotels met vlees,koekjes... om ze te beschermen tegen mieren en alle andere vieze beesten. Steristrips (om wondjes dicht te plakken) worden hier gebruikt om posters aan de muur te hangen. Van schorten uit operatiezalen worden handdoeken en linnenzakken gemaakt..

Voila, genoeg stof tot nadenken...
Wij gaan met de kinderen een tekenfilmpje kijken.
Liefs,
wij